ГУО "Ясли-сад №131 г.Гомеля"

246045 г. Гомель, ул. Свиридова 23-а,
тел. 8-0232-29-37-66, 8-0232-53-74-06,
e-mail: detsad131@jdroo.by
Регистрационное свидетельство № 490651467 от 28.04.2012 г.
Банковские реквизиты: Филиал №302 АСБ "Беларусбанк",
БИК AKBBBY21302,г. Гомель, пр. Космонавтов 32, УНП 400052023
ОКПО 02150645, 
расчетный счет BY13AKBB36324020030443100000
О нас
История
График работы
Одно окно
Наш коллектив
Наши достижения
Методическая копилка
Администрация
Вопрос-ответ
Гостевая книга
Новости
Наши праздники
Родителям
МЧС информирует
Правовая страничка
График приема граждан
Поступаем в детский сад
Оздоровление
Консультации специалистов
Питание дошкольников
Медицинская страничка
Ребенок в безопасном мире
Образовательные услуги
Полезные ссылки
Попечительский совет
Мая Радзiма - Беларусь
Вывучаем беларускую мову разам

 

21 лютага -Міжнародны дзень

роднай мовы

 

 Cёння у свеце шмат цудоўных моў. Адны з іх вабяць сваёй прыгажосцю і непаўторнасцю, другія – мілагучнасцю. Але ў кожнага чалавека ёсць толькі адна родная мова, якая завецца роднай. Менавіта на гэтай мове ён размаўляе з роднымі, сябрамі, знаёмымі. І вельмі дрэнна, калі чалавек пачынае забывацца на сваю мову, не шануе яе.

     На працягу 9 гадоў кожны народ адзначае 21 лютага Дзень роднай мовы. Першапачаткова з такой ініцыятывай выступіў Бангладэш. Менавіта ў гэтай краіне 21 лютага 1957 года загінулі пяць студэнтаў, якія адстойвалі права навучацца на роднай мове.    Зараз у нашым рознакаляровым і рознагалосым свеце налічваецца больш за шэсць тысяч моваў. Палова з іх пад пагрозай знікнення. Дзеля захавання моў, якія апынуліся на парозе знікнення, міжнародны фонд UNESCO абвясціў дзень роднай мовы — каб хоць у такі дзень на іх загаварылі, пра іх успомнілі.

     Родная мова шмат не патрабуе. Але калі ўжо назваў яе роднай, калі лічыш яе такой для сябе — павінен жа быць перад ёй хоць нейкі абавязак. Ці хоць часам пра яе думаць. Калі хоць палова з тых сямідзесяці чатырох працэнтаў, якія падчас апошняга перапісу назвалі роднай мовай беларускую, падумае аб яе лёсе — значыць, не ўсё яшчэ страчана. Хоць адзін дзень. Калі будзе яе афіцыйнае міжнароднае свята.

     Калі ты чуеш яе — ці то сучасную літаратурную, ці змешаную "трасянку", або мясцовую дыялектную — ведай, што гэта ўсё яна — наша беларуская мова. Не адварочвайся, а прымі яе, бо яе месца ў тваёй краіне. Нашы бацькі, дзяды і прадзеды нямала зрабілі, каб беларуская мова была прызнаная як роўная сярод іншых моў свету.

      Дык не дай  загінуць ёй, жывой і непаўторнай, "з легендаў і казак” сатканай, "вобразнай, вольнай, пявучай”,  цудоўнай роднай мове.

21 лютага ў свеце адзначаецца Міжнародны дзень роднай мовы.

Ён быў абвешчаны UNESCO 17 лістапада 1999 года.

 

 


В Беларуси 2020 год  также пройдёт под знаком Года малой родины.

Соответствующий указ №247 подписал Президент Беларуси Александр Лукашенко.

 Документ принят в целях стимулирования социально-экономического развития регионов, формирования активной гражданской позиции у населения, сохранения историко-культурного и духовного наследия.

Совет  Министров  совместно с облисполкомами и Минским горисполкомом разработал и утвердил республиканскую программу мероприятий по данной тематике до 2020 года, а также будет обеспечена координация деятельности государственных органов и других организаций по выполнению названной программы.

Как сообщалось БЕЛТА, о возможности расширения временных рамок проведения Года малой родины Александр Лукашенко заявил в апреле 2019 года на республиканском субботнике.

– Это была моя идея (объявить Год малой родины. - Прим. БЕЛТА). Много было предположений. Думал, надо все-таки эту тему поднять. Это даже не год малой родины, а трехлетка, потому что за год мы вряд ли что-то там построим, создадим. Сразу людей не повернешь. Они сначала должны привыкнуть, осознать, наметить себе какие-то планы, а где-то кому-то надо и деньги заработать, чтобы в свою малую родину вложиться, - отметил глава государства. – И тогда я предложил, давайте мы объявим этот Годом малой родины и подумаем о продлении. Поэтому это только старт.

Александр Лукашенко подчеркивает, что пришло время каждому вспомнить о своих корнях, о месте, где осталась частичка души, и отдать долг этому клочку земли.

«Очень хочется, чтобы помощь шла от сердца, стала собственной инициативой. Она может быть материальной, созидательной, просветительской, творческой — кто как может и кто сколько может. Зависит от возможностей, фантазии и желания каждого. Настал момент проявить себя и вписать свое имя в историю этой малой родины, этого клочка нашей земли», — заявил белорусский лидер.

По словам Главы государства, личное участие каждого в этом процессе будет для новых поколений примером настоящего патриотизма, когда красивые лозунги и слова подкрепляются конкретными делами и поступками.

«И это не задача одного года. Возможно, нескольких лет. А лучше, если станет нормой жизни. Нашей родной земле нужна энергия любви каждого жителя, его вера в свою страну и забота о ней. Беларусь такая, какой мы ее видим, такая, какой мы ее создаем. И самое главное — какие мы, такая и она, наша Беларусь», — считает Александр Лукашенко.

Приглашаем в путешествие по малой Родине: предоставляем экскурсии по трем маршрутам - тел. +375 33 670 40 87 - Черновец Жанна Георгиевна; тел. +375 29 215 67 23 - Казаков Виктор Викторович.

Интересно: В Смиловичах в 1893 году в семье портного Сутина родился сын Хаим. Он прожил пятьдесят лет и стал одним из величайших мастеров изобразительного искусства 20 века – «художником, рисовавшим судьбу». В числе почитателей его таланта были Модильяни, Пикассо, Шагал, Чаплин. В Смиловичском доме детского творчества открыт музей творчества Хаима Сутина.

Как и Смиловичи, фольварк Убель (расположен он неподалеку от современного поселка Озерный) входил в состав Смиловичского графства и , став собственностью Станислава Монюшко, был передан им в 1815 году сыну Чеславу.

5 мая 1819 года у него родился сын Станислав Ян Эдвард Казимир Монюшко (1819-1872), будущий прославленный композитор, дирижер, основоположник национальной оперы. Уже будучи европейской знаменитостью, Станислав постоянно навещал родную усадьбу. В 1966 году в парадной части бывшего имения установлен обелиск, на котором сделана памятная надпись в честь С.Монюшко и воспроизведено несколько нотных тактов из оперы «Галька». С этой оперы началось восхождение композитора на музыкальный олимп, где он пребывает и доныне. В г.п. Смиловичи открыт музей с музыкальной гостинной Станислава Манюшко.

 


Мова – душа чалавека…

Ці плачу я, ці пяю         

                                                            Ці размаўляю з матуляю 

         Песню сваю, мову сваю          

                                                            Я да грудзей прытульваю.

                                                                                         Пімен Панчанка

                                                                                        

                                            Мова – душа чалавека…

Мая родная мова серабрыстай, чыстай крынічкай выліваецца з маёй душы. Родная мова дапамагае глыбока разумець і любіць сваю Айчыну. Яе словы, як зярняткі для мукі, як зоркі для неба, як нектар для кветак. Слова беларускае – жывое, гаваркое, музычнае, напеўнае, непаўторнае. Вучоныя даказваюць, што беларуская мова найбліжэй стаіць да старажытнай славянскай гаворкі. Значыць, яна да таго ж і духоўны помнік даўніны. Мы ўсе павінны берагчы гэты спадчынны скарб нашых продкаў!

Беларуская мова пачала складвацца ў XIII стагоддзі. Яна ўвабрала ў сабе дыялекты старажытнарускай мовы. Была дзяржаўнай мовай у Вялікім княстве Літоўскім. Але да дзевятнаццатага стагоддзя не была ўнармаванай. Вялікі ўклад у яе станаўленне ўнеслі пачынальнікі беларускай літаратуры Францішак Багушэвіч, Янка Лучына, Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч. А ў XX стагоддзі наша мова атрымала сапраўдны росквіт. Ён звязаны перш за ўсё з творчасцю Янкі Купалы, Якуба Коласа, Максіма Багдановіча, Цёткі (Алаізы Пашкевіч), Максіма Гарэцкага. Ужо ў 1906-1915 гадах выдавалася першая беларуская штотыднёвая газета "Наша Ніва”. У 1918 годзе ўбачыла свет "Беларуская граматыка для школ” Браніслава Тарашкевіча. Чытанкі для беларускіх дзетак склалі Цётка, Якуб Колас.

Цяпер у нашай суверэннай, незалежнай краіне беларуская мова, нараўне з рускай, аб’яўлена дзяржаўнай. Ёсць акадэмічны Інстытут мовазнаўства. Настаўнікаў беларускай мовы рыхтуюць некалькі універсітэтаў Беларусі. Выдадзены пяцітомны тлумачальны слоўнік беларускай мовы, слоўнік мовы Янкі Купалы, сотні кніг па мовазнаўству. Далёка за межамі Беларусі вядомы творы нашых народных пісьменнікаў Янкі Купалы, Якуба Коласа, Міхася Лынькова, Максіма Танка, Кандрата Крапівы, Івана Мележа, Васіля Быкава, Івана Шамякіна, Аркадзя Куляшова, Пімена Панчанкі, Петруся Броўкі, Андрэя Макаёнка, Івана Чыгрынава, Івана Навуменка, Рыгора Барадуліна, Ніла Гілевіча.

     Тым не менш, беларуская мова патрабуе падтрымкі і з боку дзяржавы, і ад кожнага жыхара Беларусі. Яе трэба запусціць у душу, ёй трэба дасканала валодаць, і тады жывая, напеўная мова раскажа ўсяму свету і пра нашу Беларусь. Данясе людзям іншых краін самабытнасць нашай гаворкі, фальклору, культуры, народнай мудрасці.

Прыслухаемся да поклічных слоў пачынальніка беларускай літаратуры Францішка Багушэвіча, якія прагучалі ў канцы IX стагоддзя, у прадмове да яго зборніка вершаў "Дудка беларуская”: "Братцы мілыя, дзеці Зямлі-маткі маёй!.. Я шмат дзе быў, шмат чаго відзеў і чытаў: і пераканаўся, што мова нашая ёсць такая ж людская і панская, як і французская, альбо нямецкая, альбо і іншая якая… Наша мова для нас святая, бо яна нам ад бога даная, як і другім добрым людцам… Трэба знаць суседскую мову, але найперш трэба знаць сваю… Не пакідайце ж мовы нашай беларускай, каб не ўмерлі!..”


Білінгвістычная асоба ва ўмовах дашкольнай установы

Дашкольны ўзрост з'яўляецца самым спрыяльным перыядам для актыўнага маўленчага развіцця чалавека. Менавіта ў гэты час адбываецца фарміраванне вуснай мовы i навыкаў маўленчых зносін - асновы для станаўлення дзіцяці як асобы.

Аднак чалавек, які жыве ў грамадстве, дзе актыўна функцыянуюць дзве дзяржаўныя мовы (руская i беларуская), сутыкаецца з праблемай білінгвізму (двухмоўя). Гэта азначае, што акрамя мовы, на якой размаўляюць бацькі i суседзi, вядзецца навучанне i выхаванне ў дашкольнай установе. Маленькі чалавек на працягу свайго развіцця павінен засвоіць другую мову.

Для вялікай колькасці дзяцей такой мовай з'яўляецца беларуская. Ёй яны авалодваюць не ў сям'і, не ў працэсе актыўных зносін з блізкімі людзьмі, а ва ўмовах спецыяльна арганізаванага навучання. У сувязі з гэтым узрастае роля дашкольнай установы, на якую ўскладваецца адказнасць не толькі за развіццё камунікатыўных навыкаў у дзіцяці, але за фарміраванне сродкамі мовы нацыянальнай самасвядомасці, за перадачу літаратурнай спадчыны, культурных традыцый, назапашаных беларускім народам на працягу гісторыi свайго існавання.

Задача ўскладняецца тым, што многія дзеці не толькі не ўмеюць размаўляць па-беларуску, - не разумеюць мовы.

На першым этапе фарміравання беларускага маўлення павінна стаць развіццё навыкаў слухання. У гэты перыяд дзіцяці спяваюць калыханкі, расказваюць забаўлянкі, вершы, казкі, суправаджаючы маўленне эмацыянальнымі жэстамі i мімікай, шырока выкарыстоўваючы лялькі, цацкі, малюнкі. Тым самым развіваецца ўменне ўспрымаць звёрнутую да дзіцяці мову, ствараюцца ўмовы для фарміравання пасіўнага слоўнка.

Другі этап характарызуецца арганізацыяй дзейнасці для актывізацыі маўлення, адбываецца пераход ад пасіўнага да самастойнага гаварэння.

СЁННЯ у псіхолага-педагагічнай літаратуры шмат пішацца аб неабходнасці навучання i выхавання ў адпаведнасці з прыродай дзіцячага развіцця. Гэта варта улічваць найперш пры адборы дыдактычнага матэрыялу. Чаму аддаць перавагу - прозе ці вершу? Класік дзіцячай літаратуры, вялткт знаўца дашкольнай псіхалогіі К.І.Чукоўскі сцвярджае, што любая рыфма дастаўляе маленькаму чалавеку асаблівую радасць, што яна з'яўляецца прадуктам нястомнай работы дзіцяці над сваім галасавым апаратам, дзякуючы якому цяжкая работа ўспрымаецца як гульня.

У сувязі з гэтым у дапаможніку “Скажы па-беларуску” прапануецца пераважна той матэрыял, у якім ёсць рытм i рыфма. Каб засвоіць сказ "Мяне завуць ...(iмя)", неабавязкова дзесяць разоў яго паўтараць. Можна проста сказаць чыстагаворку:

Не-не - завуць мяне,

Уць, уць – мяне завуць.

Таму вельмі важна, каб дзіця рухалася: падскоквала, пляскала ў далоні, прысядала, тупала ножками. Яно таксама адпаведае прыродным асаблівасцям дашкольнікаў. Менавіга ў гэтым узросце i ўзнікаюць першыя спробы вершатворчасці.

Неабходна імкнуцца, каб пальчыкавыя гульні праводзіліся ў спалучэнні рухаў з маўленнем дзяцей. Прагаворванне вершаваных радкоў адначасова з pyxaмi садзейнічае развіццю слыхавога ўспрымання, развівае здольнасцъ разумець змест вершаванага тэксту, адчуваць яго рытм. У выніку гэтага маўлення дзяцей становіцца больш упэўненым, дакладным, эмацыянальным.

 

Цынцы-брынцы, балалайка,
Цынцы-брынцы, паіграй-ка.
Цынцы-брынцы, не хачу,
Цынцы-брынцы, спаць хачу.
Цынцы-брынцы, хто стучыць?
Цынцы-брынцы, дзевачка.
Цынцы-брынцы, як завуць?
Цынцы-брынцы, Евачка.

***

Кацілась каляска
Па сінім масту,
Мост праваліўся,
Каляска — ў ваду.
Не жалка каляскі,
Не жалка маста,
А жалка царэўны:
Яна малада.

***

Ішла дзевачка па рынку,
Наступіла на карзінку.
У той карзіначцы табак,
Хто закурыць, той дурак.

Петушок, петушок, залаты грабянёк!
На саломцы спаў,
Рана ён устаў,
Па вадзічку пайшоў,
Маладзічку знайшоў,
Маладзічка дабра
Яму штонікі дала.
Ён і тыя не знасіў
І другія папрасіў.

***

Кукарэку, певунок!
Пашый хлопцу кажушок,
Пашый штонікі з шаўкоў,
З залаценькіх паяскоў.
І пашыў ён, і надзеў,
І ў люстэрка паглядзеў.

***

Скок-скок-паскок,
малады драздок,
па вадзічку пайшоў,
маладзічку знайшоў…

***

Гого-гого, гусачок!
Зрабі хлопчыку свісток
З беласнежнага крыла,
Ды з бліскучага пяра.
І зрабіў ён, і падаў,
І сыночак заіграў.

 

Ідзе каза рагатая,
Ідзе каза, ідзе,
Барадой трасе.
“Хто кашу не есць,
Малачка не п’е —
Таго забадаю,
На рогі пасаджу”.

Новости

Сайт Президента РБ Администрация ЖД района г.Гомеля Отдел образования, спорта и туризма ЖД района г.Гомеля Детский правовой сайт